Kontrakt B2B to dziś jeden z najpopularniejszych modeli współpracy w sektorze technologicznym. Szacuje się, że niemal połowa ogłoszeń o zatrudnienie w branży IT oferuje właśnie taką formę umowy, dzięki czemu ten model współpracy zyskuje na popularności. Dla wielu specjalistów – programistów, testerów i kontraktorów IT – podpisanie umowy w oparciu o jednoosobową działalność gospodarczą oznacza wyższe wynagrodzenie i elastyczność czasu pracy. Zanim jednak zdecydujesz się na tę formę współpracy, warto dokładanie przeanalizować projekt umowy, by uniknąć kosztownych pomyłek.
Umowa B2B to umowa zawierana pomiędzy dwoma niezależnymi przedsiębiorcami. W sektorze IT oznacza to najczęściej, że programista prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą świadczy usługi na rzecz firmy IT – np. software house’u. Podstawę prawną takiej umowy stanowi art. 353¹ Kodeksu cywilnego, który wprowadza zasadę swobody umów. W odróżnieniu od umowy o pracę, umowa o współpracy nie podlega przepisom prawa pracy – nie obowiązują tu standardy dotyczące urlopów, czasu pracy czy okresu wypowiedzenia wynikające z kodeksu pracy. Zakres umowy strony kształtują samodzielnie, co daje usługobiorcy większą elastyczność pracy.
Umowa ta różni się od tradycyjnych umów cywilnoprawnych, jak zlecenie czy o dzieło. Model współpracy B2B zakłada niezależność gospodarczą obu stron, co stanowi istotną różnicę w stosunku do etatu. Kontraktor IT sam opłaca składki na ubezpieczenie społeczne i podatek dochodowy, a w zamian zyskuje możliwość optymalizacji podatkowej niedostępnej przy umowie o pracę.
Dobrze skonstruowana umowa powinna jasno określać prawa i obowiązki stron, a projekt umowy powinien dokładnie regulować zakres prac i odpowiedzialność z nich wynikającą. Dobra umowa powinna jednocześnie uwzględniać bezpieczeństwo obu stron – zarówno wykonawcy, jak i zamawiającego.
Prawidłowe oznaczenie stron umowy to absolutna podstawa – projekt umowy powinien precyzyjnie identyfikować usługodawcę (specjalistę IT prowadzącego jednoosobową działalność gospodarczą) oraz usługobiorcę (firmę zamawiającą od niego świadczenie usług). Zakres umowy musi definiować, jakie usługi będą realizowane, a im dokładniej opisany zakres prac, tym mniejsze ryzyko prawne sporu w przyszłości. Dobra umowa powinna też jasno określać oczekiwane efekty pracy, w tym termin i sposób ich świadczenia oraz ewentualne narzędzia i sprzęt udostępniony usługodawcy przez usługobiorcę w celu wykonania usługi.
Warunki współpracy finansowej to jedne z najistotniejszych elementów umowy. Skonstruowana umowa powinna precyzować stawkę, termin płatności i sposób dokumentowania pracy. Wynagrodzenie i rozliczenia muszą być jasno opisane – usługobiorca powinien wiedzieć, jak i kiedy płaci, a usługodawca – czego oczekiwać. Podatek dochodowy, czy podatek od towarów czy usług (VAT) oraz należne składki ZUS usługodawca rozlicza samodzielnie.
Prawa autorskie to kluczowy element każdej umowy w IT. Kod źródłowy i dokumentacja techniczna należą do twórcy – jeśli programista nie przeniesie praw autorskich na usługobiorcę, pozostaje ich właścicielem nawet po otrzymaniu zapłaty. Projekt umowy powinien jasno określać zakres prac objętych przeniesieniem praw i pola eksploatacji, w tym ewentualne opłaty licencyjne. Druga strona umowy powinna zadbać o te zapisy już na etapie negocjacji.
Klauzula poufności chroni informacje biznesowe i technologiczne. Programista czy kontraktor IT często uzyskuje dostęp do kodu źródłowego i danych klientów, dlatego klauzula poufności jest niezbędna. Jeśli usługodawca przetwarza dane osobowe, zawarta umowa powinna uwzględniać wymogi RODO i umowę powierzenia danych osobowych. Firmy IT wymagają właściwego compliance (zgodności z prawem) w tym zakresie już przy podpisaniu umowy.
Zakaz konkurencji to częsty element umowy. Może obowiązywać w trakcie i po zakończeniu współpracy. Zakaz konkurencji w przypadku umowy o pracę regulują przepisy prawa pracy, natomiast w umowie B2B strony ustalają go swobodnie na gruncie Kodeksu cywilnego. Zakaz konkurencji i jej zakres powinna jasno określać umowa zawarta między stronami. W sytuacji kontraktora IT (osoba świadcząca usługi na wyłączność) zakaz konkurencji jest standardowym rozwiązaniem, natomiast trwanie zakazu po rozwiązaniu umowy powinien przewidywać rekompensatę dla specjalisty IT – wzór umowy bez uregulowania tej kwestii może narazić usługodawcę na ograniczenie możliwości świadczenia usług po zakończeniu kontraktu.
Kary umowne zabezpieczają obie strony na wypadek naruszenia umowy. Zakaz konkurencji i kary umowne powinny jasno określać wysokość sankcji i okoliczności naliczania. Zakaz konkurencji wymaga szczególnej uwagi negocjacyjnej, bo zbyt restrykcyjny zakaz konkurencji może uniemożliwić wykonawcy dalszą karierę.
Czas trwania umowy wpływa na stabilność umowy współpracy. Zatrudnienie w branży IT na kontrakcie B2B wymaga precyzyjnego uregulowania tego aspektu. Zawarta umowa może obowiązywać na czas określony lub nieokreślony. Projekt umowy powinien regulować okres wypowiedzenia – firmy IT stosują okresy od 2 tygodni do 3 miesięcy. W przypadku umowy zawartej na czas nieokreślony warto doprecyzować przesłanki wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym – np. przy naruszeniu umowy lub rażącym niedbalstwie. Warunki współpracy dotyczące zakończenia kontraktu to elementy umowy, który szczególnie powinna zawierać umowa, w której stroną jest przedsiębiorca.
Zatrudnienie w branży IT na umowie B2B ma liczne zalety. Programista zyskuje elastyczność czasu pracy i sam decyduje o warunkach współpracy. Umowa B2B umożliwia świadczenie usług na rzecz wielu klientów jednocześnie – niezależność gospodarcza pozwala budować własne portfolio zleceń. Optymalizacje podatkowe pozwalają na korzystniejsze rozliczenie podatku dochodowego – efektywne obciążenie bywa niższe niż przy umowie o pracę. ZUS i składki na ubezpieczenie społeczne programista opłaca samodzielnie, ale elastyczność czasu pracy i autonomia jaką w zamian otrzymuje rekompensują te obowiązki. Wzór umowy B2B pozwala elastycznie kształtować formę współpracy, co cenią firmy IT szukające specjalistów.
Są też ryzyka. Zawierając umowę B2B, usługodawca rezygnuje z ochrony kodeksu pracy – nie przysługuje mu płatny urlop ani zasiłek chorobowy na zasadach pracowniczych. Relacje stron w B2B reguluje umowa, a nie przepisy prawa pracy, co oznacza, że to zapisy kontraktu wyznaczają granice świadczenia usług.
Zatrudnienie w branży IT na kontrakcie B2B wiąże się z ryzykiem kontroli ze strony PIP. Państwowa Inspekcja Pracy często bada, czy zawarta umowa B2B nie jest ukrytym stosunkiem pracy. Pisząc ten artykuł (luty 2026) Stały Komitet Rady Ministrów (SKRM) przyjął projekt reformy PIP, która zakłada daleko idące uprawnienia inspektorów pracy. Aby minimalizować ryzyko prawne, wzór umowy powinien podkreślać niezależność usługodawcy, brak podporządkowania i możliwość świadczenia usług dla wielu podmiotów. Efekty pracy warto rozliczać zadaniowo, a usługobiorca nie powinien narzucać sztywnych ram – w przeciwnym razie PIP może zakwestionować formę współpracy. Dobra umowa B2B jest skonstruowana tak, by druga strona umowy nie tworzyła zależności typowej dla umowy o pracę.
Zatrudnienie w Polsce w ramach umowy współpracy B2B ewoluuje. Zawierając umowę, należy pamiętać: dobrze skonstruowana umowa to nie wzór umowy z internetu, lecz dokument chroniący obie strony. Projekt umowy powinien jasno określać zakres umowy, elementy umowy dotyczące rozliczeń, prawa autorskie i warunki współpracy. Prowadzenie działalności gospodarczej wymaga świadomości, że niezależność gospodarcza kontraktora musi być realna, nie pozorna – brak tej cechy może skutkować uznaniem kontraktu za stosunek pracy. Umowy cywilnoprawne, w tym umowa B2B, wymagają analizy prawnej – dobra umowa zabezpiecza przed sporami. Tradycyjne umowy o pracę dają stabilność, ale kontrakt B2B oferuje możliwości niedostępne na etacie. Działalność gospodarcza w IT wiąże się z obowiązkami natury publicznoprawnej , dlatego kwestie dotyczące rozliczania ZUS, podatku dochodowego czy VAT także powinna zawierać umowa współpracy B2B.
Źródła:
